Meat News #147
FAO: Η αγροτική γη στους λίγους
Related Articles
Η παγκόσμια γεωργία στηρίζεται σε εκατομμύρια μικρούς παραγωγούς, όμως η πραγματική δύναμη παραμένει συγκεντρωμένη σε ελάχιστα χέρια. Η νέα κοινή έκθεση των Food and Agriculture Organization, International Land Coalition και CIRAD αποκαλύπτει ότι η ανισότητα στη γεωργική γη δεν μειώνεται - αντιθέτως, γίνεται ακόμη πιο έντονη.
Σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται περίπου 582 εκατομμύρια γεωργικές εκμεταλλεύσεις, που καλύπτουν περίπου 2,9 δισεκατομμύρια εκτάρια γεωργικής γης. Ο μέσος όρος δείχνει περίπου 5 εκτάρια ανά εκμετάλλευση, όμως αυτός ο αριθμός είναι παραπλανητικός, καθώς πίσω του κρύβεται μια τεράστια ανισορροπία.
Το 85% έχει μόνο το 9%
Η πιο εντυπωσιακή διαπίστωση αφορά τις μικρές εκμεταλλεύσεις. Περίπου το 85% των αγροτών παγκοσμίως καλλιεργεί λιγότερα από 2 εκτάρια, όμως αυτοί οι παραγωγοί διαχειρίζονται μόλις το 9% της συνολικής γεωργικής γης.
Στον αντίποδα, οι πολύ μεγάλες φάρμες, άνω των 1.000 εκταρίων, αποτελούν μόλις το 0,1% του συνόλου, αλλά ελέγχουν περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας αγροτικής γης.
Η εικόνα αυτή δείχνει πως η παραγωγή τροφίμων δεν εξαρτάται μόνο από το πόσοι καλλιεργούν, αλλά κυρίως από το ποιος έχει πρόσβαση στη γη.
Το 10% ελέγχει σχεδόν τα πάντα
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα της ιδιοκτησίας. Η έκθεση δείχνει ότι το 10% των μεγαλύτερων κατόχων γης διαχειρίζεται το 89% της παγκόσμιας αγροτικής γης σε συνολικό επίπεδο.
Αντίθετα, εκατομμύρια μικροπαραγωγοί και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις λειτουργούν με περιορισμένη πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση και επενδυτικά εργαλεία.
Αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερη παραγωγικότητα, μικρότερη ανθεκτικότητα στις κρίσεις και αυξημένη εξάρτηση από μεγαλύτερους παίκτες της αγοράς.
Άλλη Αφρική, άλλη Ευρώπη
Η εικόνα δεν είναι ίδια παντού.
Στην Αφρική και σε μεγάλο μέρος της Ασίας, κυριαρχούν οι μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, συχνά χωρίς επίσημους τίτλους ιδιοκτησίας. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί παραγωγοί καλλιεργούν γη χωρίς νομική κατοχύρωση, άρα χωρίς εύκολη πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση ή κρατική στήριξη.
Αντίθετα, στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και ιδιαίτερα στην Ωκεανία, κυριαρχεί η μεγάλης κλίμακας γεωργία, με μεγάλες ενιαίες εκτάσεις και υψηλό βαθμό συγκέντρωσης.
Οι επενδύσεις φέρνουν νέα πίεση
Η συγκέντρωση γης δεν προκύπτει μόνο από την παραδοσιακή αγροτική ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια ενισχύεται από δύο ισχυρές τάσεις:
- μεγάλες επενδυτικές εξαγορές γης
- είσοδο χρηματοοικονομικών οργανισμών στον αγροτικό τομέα.
Επενδυτικά funds, εταιρικά σχήματα και θεσμικοί επενδυτές αποκτούν άμεσο ή έμμεσο έλεγχο σε γεωργικές εκτάσεις, αυξάνοντας τη συγκέντρωση και περιορίζοντας τον χώρο των μικρών παραγωγών.
Η γη μετατρέπεται έτσι όχι μόνο σε παραγωγικό μέσο, αλλά και σε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο.
Δεν είναι μόνο αγροτικό θέμα
Για τους διεθνείς οργανισμούς, το ζήτημα δεν είναι απλώς στατιστικό. Η άνιση κατανομή της γης επηρεάζει άμεσα:
- την επισιτιστική ασφάλεια
- την αγροτική ανάπτυξη
- τη φτώχεια στην ύπαιθρο
- τη βιωσιμότητα της παραγωγής
- τη σταθερότητα των τοπικών κοινωνιών
Όσο λιγότεροι ελέγχουν τη γη, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιβίωση των μικρών παραγωγών που αποτελούν τη βάση της αγροτικής οικονομίας.
Η πρόσβαση στη γη εξελίσσεται πλέον σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες για το μέλλον της γεωργίας παγκοσμίως. Και το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: ποιος θα παράγει τελικά την τροφή του αύριο;
Πηγή: FAO
