Meat News #145
Σενάρια εμβολιασμού για την ευλογιά από την EFSA
Related Articles
Επιστημονική αξιολόγηση εξέδωσε η EFSA για την ευλογιά προβάτων και αιγών, με την οποία φωτίζει τον ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν τα εμβόλια στον έλεγχο των επιζωοτιών σε Ελλάδα και Βουλγαρία, σε μια περίοδο όπου η νόσος επανεμφανίζεται με αυξημένη ένταση.
Η έκθεση εξετάζει τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ασφάλεια των διαθέσιμων εμβολίων, καθώς και διαφορετικά σενάρια εφαρμογής τους στην πράξη. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία του έγκαιρου εντοπισμού κρουσμάτων, των περιορισμών στις μετακινήσεις ζώων και των συνδυαστικών μέτρων ελέγχου για την επιτυχή αντιμετώπιση της νόσου.
Η επιστημονική εικόνα για την ευλογιά προβάτων και αιγών
«Η ευλογιά των προβάτων και των αιγών (SGP), που προκαλείται από ιούς του γένους Capripoxvirus, επανεμφανίστηκε στην Ευρώπη με πρωτοφανή ένταση την περίοδο 2024–2025, πλήττοντας ιδιαίτερα την Ελλάδα και τη Βουλγαρία και αυξάνοντας τον κίνδυνο εξάπλωσης σε γειτονικές χώρες. Παρά τα υφιστάμενα μέτρα ελέγχου της Ε.Ε., η έκταση και η διάρκεια των επιδημιών υποδηλώνουν πιθανές καθυστερήσεις στην ανίχνευση ή την αναφορά κρουσμάτων, καθώς και ρόλο των μετακινήσεων ζώων —νόμιμων και παράνομων— στη διατήρηση της μετάδοσης.
Η παρούσα αξιολόγηση εξετάζει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των διαθέσιμων εμπορικών εμβολίων κατά της νόσου και εκτιμά τον αντίκτυπο διαφορετικών στρατηγικών εμβολιασμού στον έλεγχο και την εξάλειψη των επιδημιών. Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας και πειραματικά δεδομένα από το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για τους Capripoxviruses επιβεβαιώνουν ότι τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια, βασισμένα σε στελέχη του ιού της ευλογιάς των προβάτων —όπως τα RM65, Romania και Bakirköy, παρέχουν ισχυρή προστασία (συνήθως 80–100%) και μειώνουν σημαντικά τον πολλαπλασιασμό και την αποβολή του ιού στα πρόβατα.
Τα προφίλ ασφάλειας είναι γενικά θετικά, αν και μπορεί να εμφανιστούν ήπιες αντιδράσεις μετά τον εμβολιασμό, ενώ η τήρηση της σωστής δοσολογίας είναι κρίσιμη. Ο κίνδυνος μετάδοσης του εμβολιακού ιού είναι ελάχιστος όταν εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα.
Με χρήση δημογραφικών και επιδημιολογικών δεδομένων από τη Βουλγαρία εφαρμόστηκε στοχαστικό χωρικό μοντέλο για την προσομοίωση της εξάπλωσης της νόσου και την αξιολόγηση σεναρίων εμβολιασμού. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο γρήγορος εντοπισμός και η θανάτωση μολυσμένων κοπαδιών μπορούν από μόνα τους να ελέγξουν τις επιδημίες μέσα σε 1–2 χρόνια, ωστόσο ο εμβολιασμός μειώνει θεαματικά το μέγεθος και τη γεωγραφική εξάπλωση των κρουσμάτων.
Ο περιφερειακός εμβολιασμός ενέχει κίνδυνο «διαφυγής» του ιού αν δεν υπάρχουν αυστηροί έλεγχοι μετακινήσεων, ενώ ο πανεθνικός εμβολιασμός προσφέρει πιο σταθερό περιορισμό της νόσου. Ένα πρόγραμμα εμβολιασμού διάρκειας δύο ετών, σε συνδυασμό με τα κλασικά μέτρα ελέγχου, προβλέπεται να επιτύχει εξάλειψη της νόσου ένα χρόνο νωρίτερα σε σχέση με στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό.
Για την Ελλάδα, όπου παρατηρούνται πολύπλοκες δυναμικές μετάδοσης και πολλαπλές επιδημικές εστίες, εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν στοχευμένα ή πανελλαδικά προγράμματα εμβολιασμού.
Συνολικά, ο εμβολιασμός -ιδίως όταν συνδυάζεται με έγκαιρη ανίχνευση, γρήγορη θανάτωση μολυσμένων ζώων και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων- αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τον έλεγχο και την πιθανή εξάλειψη της ευλογιάς προβάτων και αιγών στις πληγείσες περιοχές».
