Μπλόκο της Ε.Ε. στα ύποπτα τρόφιμα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τις χώρες που εξάγουν τρόφιμα στην ευρωπαϊκή αγορά: όποιος δεν συμμορφώνεται με τους κανόνες ασφάλειας θα βρίσκεται αντιμέτωπος με αυστηρότερους ελέγχους, καθυστερήσεις και πιθανές απορρίψεις φορτίων.

Με τον νέο Εκτελεστικό Κανονισμό 2026/1206, που δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικαιροποιεί για ακόμη μία φορά το σύστημα ελέγχων στις εισαγωγές τροφίμων και ζωοτροφών από τρίτες χώρες. Πρόκειται για ένα δυναμικό σύστημα επιτήρησης, το οποίο αναθεωρείται κάθε έξι μήνες με βάση τα πραγματικά ευρήματα των ελέγχων και τις ειδοποιήσεις κινδύνου που καταγράφονται σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η ασφάλεια των τροφίμων στο επίκεντρο

Η Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι οι έλεγχοι δεν γίνονται τυχαία ούτε αποτελούν εμπορικό εμπόδιο. Εφαρμόζονται όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα ευρήματα που δείχνουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Στο στόχαστρο των ευρωπαϊκών αρχών βρίσκονται κυρίως:

• Κατάλοιπα φυτοφαρμάκων
• Αφλατοξίνες και άλλες μυκοτοξίνες
• Σαλμονέλα και μικροβιακές επιμολύνσεις
• Αιθυλενοξείδιο
• Άλλες χημικές ουσίες που ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια των τροφίμων.

Οι αποφάσεις βασίζονται σε στοιχεία του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης τροφίμων (RASFF), στα αποτελέσματα των συνοριακών ελέγχων και στις πληροφορίες που αποστέλλουν τα κράτη-μέλη στην Κομισιόν.

Η Τουρκία παραμένει στο μικροσκόπιο

Ανάμεσα στις χώρες που απασχολούν ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές αρχές βρίσκεται και η Τουρκία.

Στη λίστα των προϊόντων που συνεχίζουν να παρακολουθούνται στενά περιλαμβάνονται:

• πιπεριές
• ντομάτες
• λεμόνια
• πορτοκάλια
• αποξηραμένα σύκα
• φιστίκια
• φύλλα αμπέλου

Πρόκειται για προϊόντα που έχουν συνδεθεί επανειλημμένα με παραβάσεις των ευρωπαϊκών προδιαγραφών, κυρίως λόγω υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων.

Νέες χώρες και προϊόντα σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης

Η αναθεώρηση του Ιουνίου φέρνει νέες προσθήκες στον κατάλογο των προϊόντων υψηλού κινδύνου.

Η Επιτροπή αποφάσισε:

• Έλεγχο στο 20% των φορτίων αράπικων φιστικιών από την Αργεντινή λόγω αφλατοξινών
• Έλεγχο στο 30% των φορτίων μήλων από την Αίγυπτο λόγω φυτοφαρμάκων
• Έλεγχο στο 30% των μελιτζανών από τη Μπουρκίνα Φάσο
• Έλεγχο στο 50% των φορτίων κύμινου από την Ινδία
• Έλεγχο στο 50% των μακρόκαρπων φασολιών από τη Σρι Λάνκα
• Έλεγχο στο 50% των φορτίων ταχινιού και χαλβά από τη Συρία λόγω σαλμονέλας

Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό σημαίνει ότι ένα στα δύο φορτία που φτάνουν στα ευρωπαϊκά σύνορα θα υποβάλλεται σε φυσική δειγματοληψία και εργαστηριακή ανάλυση.

Οι έλεγχοι αυξάνονται, αλλά και μειώνονται

Το ενδιαφέρον στοιχείο του ευρωπαϊκού συστήματος είναι ότι δεν επιβάλλει μόνιμες κυρώσεις.

Όταν μια χώρα παρουσιάζει βελτίωση και μειώνει τις παραβάσεις, οι έλεγχοι χαλαρώνουν.

Για τον λόγο αυτό:

• μειώθηκαν οι έλεγχοι σε ορισμένα προϊόντα από την Κίνα,
• μειώθηκαν οι έλεγχοι στο μοσχοκάρυδο από την Ινδονησία,
• η κανέλα από την Ινδία βγήκε από το αυστηρότερο καθεστώς και μεταφέρθηκε σε ηπιότερο επίπεδο επιτήρησης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι εφαρμόζει ένα σύστημα που βασίζεται αποκλειστικά στην αξιολόγηση κινδύνου και στα πραγματικά δεδομένα των ελέγχων.

Τι σημαίνει για τις ελληνικές Αρχές

Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο τις χώρες που εξάγουν προϊόντα στην Ευρώπη.

Αυξάνεται και το βάρος των ελέγχων που καλούνται να διενεργήσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών-μελών, όπως:

• τα τελωνεία
• οι φυτοϋγειονομικές υπηρεσίες
• οι κτηνιατρικές αρχές
• τα επίσημα εργαστήρια
• οι ελεγκτικοί μηχανισμοί στα σημεία εισόδου

Οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να προσαρμόζονται διαρκώς, καθώς ο κατάλογος των προϊόντων υψηλού κινδύνου αναθεωρείται δύο φορές τον χρόνο.

Οι επιπτώσεις στο εμπόριο

Πέρα από την προστασία της δημόσιας υγείας, οι νέοι κανόνες επηρεάζουν άμεσα το διεθνές εμπόριο.

Οι αυξημένοι έλεγχοι συνεπάγονται:

• περισσότερες εργαστηριακές αναλύσεις,
• μεγαλύτερο κόστος για εισαγωγείς και εξαγωγείς,
• καθυστερήσεις στις παραδόσεις,
• πρόσθετα πιστοποιητικά,
• πιθανές απορρίψεις φορτίων που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.

Για πολλές επιχειρήσεις, η συμμόρφωση με τους κανόνες της ΕΕ αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της πρόσβασης στη μεγαλύτερη ενιαία αγορά τροφίμων στον κόσμο.

Το μήνυμα των Βρυξελλών

Η τελευταία αναθεώρηση του κανονισμού δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται ολοένα και πιο απαιτητική απέναντι στα εισαγόμενα τρόφιμα. Τα προϊόντα που παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα προβλήματα περνούν σε αυστηρότερο καθεστώς ελέγχου, ενώ όσα συμμορφώνονται ανταμείβονται με χαμηλότερη επιτήρηση.

Με άλλα λόγια, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά δεν εξαρτάται μόνο από τις εμπορικές συμφωνίες, αλλά κυρίως από την ικανότητα κάθε χώρας να αποδεικνύει στην πράξη ότι τα τρόφιμά της είναι ασφαλή για τους περίπου 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους καταναλωτές.