Meat News #150
Η Ευρώπη σε κρίσιμο σταυροδρόμι για την αγροτική παραγωγή
Related Articles
Η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους των τελευταίων χρόνων. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θα επηρεάσουν άμεσα το μέλλον της παραγωγής τροφίμων, από το χωράφι και την κτηνοτροφική μονάδα μέχρι την αγορά και τον καταναλωτή.
Το κλίμα στους Ευρωπαίους αγρότες δεν είναι ιδιαίτερα καλό. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες, οι ξηρασίες και οι πυρκαγιές έρχονται να προστεθούν στα ήδη μεγάλα προβλήματα. Ενέργεια, λιπάσματα, ζωοτροφές και γενικότερα το κόστος παραγωγής πιέζουν τα εισοδήματα, ενώ οι πόλεμοι, οι εμπορικές εντάσεις και ο διεθνής ανταγωνισμός κάνουν την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη.
Για την κτηνοτροφία, η κατάσταση είναι ακόμη πιο σύνθετη. Το κόστος των ζωοτροφών και της ενέργειας, οι επιπτώσεις από τις ζωονόσους, αλλά και η ανάγκη να παραμείνει η ευρωπαϊκή παραγωγή ανταγωνιστική απέναντι στις εισαγωγές, δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι παραγωγοί χρειάζονται περισσότερο από ποτέ σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Η διατροφική ασφάλεια είναι πλέον θέμα ασφάλειας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, υπάρχει μια μεγάλη αλλαγή που γίνεται ήδη σε παγκόσμιο επίπεδο. Μεγάλες οικονομικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν πλέον τη γεωργία και την παραγωγή τροφίμων ως στρατηγικό ζήτημα. Οι ΗΠΑ έχουν συνδέσει ξεκάθαρα την αγροτική παραγωγή με την εθνική ασφάλεια, ενώ η Κίνα εδώ και χρόνια εφαρμόζει πολιτικές με στόχο να διατηρήσει τον έλεγχο της παραγωγής βασικών τροφίμων. Αντίστοιχη σημασία δίνει και η Ρωσία στην αυτάρκεια.
Το μήνυμα είναι απλό καθώς όποιος ελέγχει την παραγωγή τροφίμων έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που διατυπώνονται για την ευρωπαϊκή πολιτική. Την ώρα που η επισιτιστική ασφάλεια αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά για σημαντικές αλλαγές στην ΚΑΠ, μεταξύ άλλων και για τη χρηματοδότησή της.
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπουν μείωση των πόρων για την ΚΑΠ και μεγαλύτερη σύνδεση των αγροτικών πολιτικών με εθνικά και περιφερειακά σχέδια. Αυτό δημιουργεί φόβους ότι η ΚΑΠ μπορεί να χάσει ένα σημαντικό μέρος του κοινού χαρακτήρα της.
Και το «κοινή» δεν είναι μια τυχαία λέξη. Η ΚΑΠ δημιουργήθηκε ακριβώς για να υπάρχει μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική για τη γεωργία, με στόχους τη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών, τη σταθερότητα των αγορών, την εξασφάλιση του εφοδιασμού και την πρόσβαση των καταναλωτών σε τρόφιμα σε λογικές τιμές. Αν η πολιτική αυτή αποδυναμωθεί, το πρόβλημα δεν θα αφορά μόνο τους αγρότες.
Αλυσίδα τροφίμων
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τομέα του κρέατος. Η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία δεν μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα από τις πολιτικές που αφορούν τις ζωοτροφές, τις επενδύσεις, την ενεργειακή μετάβαση, την προστασία από τις ζωονόσους, την αγορά και το εισόδημα των παραγωγών.
Όταν αυξάνεται το κόστος στην κτηνοτροφική μονάδα, η πίεση περνάει σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα. Και τελικά φτάνει στον καταναλωτή. Γι' αυτό και η συζήτηση για την ΚΑΠ δεν είναι μια συζήτηση που αφορά μόνο τις Βρυξέλλες και τους αγρότες. Αφορά και το κόστος του κρέατος, τη διαθεσιμότητα των προϊόντων και τη δυνατότητα της Ευρώπης να παράγει η ίδια τα τρόφιμα που χρειάζεται.
Οι αγρότες είναι μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά που συχνά περνάει σε δεύτερο πλάνο. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δεν είναι μόνο παραγωγοί τροφίμων. Συμβάλλουν στη διατήρηση της υπαίθρου, στη λειτουργία των τοπικών οικονομιών και στην κοινωνική συνοχή πολλών περιοχών της Ευρώπης. Το βλέπουμε ακόμη και στις φυσικές καταστροφές. Στις πυρκαγιές, για παράδειγμα, πολλοί παραγωγοί βρέθηκαν δίπλα στις πυροσβεστικές δυνάμεις, χρησιμοποιώντας τα δικά τους μηχανήματα και βοηθώντας στην κατάσβεση.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο επίτροπος Γεωργίας Κρίστοφερ Χάνσεν είχε δηλώσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά την επίσκεψή του στη Φινλανδία, ότι «οι αγρότες συμβάλλουν στη γραμμή άμυνας της Ε.Ε.». Η ευρωπαϊκή αγροδιατροφική αλυσίδα αποτελεί άλλωστε έναν τεράστιο οικονομικό τομέα. Δημιουργεί πάνω από 1 τρισ. ευρώ σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν περίπου 9,1 εκατομμύρια αγροτικές εκμεταλλεύσεις και 8,7 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Σημαντικό ρόλο έχουν και οι συνεταιρισμοί, περισσότεροι από 23.000 σε ολόκληρη την Ένωση, με πάνω από 607.000 εργαζομένους. Επομένως, η γεωργία και η κτηνοτροφία δεν είναι ένας μικρός τομέας που πρέπει απλώς να προσαρμοστεί στις ανάγκες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το ίδιο ισχύει και για την ανταγωνιστικότητα. Η Ευρώπη θέλει να μειώσει το κόστος, να αυξήσει την παραγωγικότητα και να προχωρήσει στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Όλα αυτά χρειάζονται επενδύσεις. Η χρήση δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά την αγροτική παραγωγή και την κτηνοτροφία. Όμως χρειάζεται χρηματοδότηση για να περάσουν αυτές οι τεχνολογίες στην πράξη.
Και εδώ υπάρχει μια βασική προϋπόθεση, αφού η νέα ευρωπαϊκή πολιτική για την καινοτομία δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια ισχυρή ΚΑΠ. Μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, φυσικά.
Ποιος θα αποφασίζει για τη γεωργία;
Ένα ακόμη θέμα που προκαλεί ανησυχία αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνονται οι αποφάσεις. Με την ενσωμάτωση περισσότερων εργαλείων της ΚΑΠ στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια, οι αγροτικές αποφάσεις κινδυνεύουν να μπουν σε μια πολύ μεγαλύτερη διαπραγμάτευση για τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερο βάρος οι υπουργοί Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Το ερώτημα είναι αν αποφάσεις που αφορούν την παραγωγή, την αγορά κρέατος, την κτηνοτροφία και τα ειδικά μέτρα για τους παραγωγούς μπορούν να λαμβάνονται κυρίως μέσα από μια γενικότερη διαπραγμάτευση για τα χρήματα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Ο κίνδυνος είναι οι αποφάσεις να επηρεάζονται περισσότερο από πολιτικούς και δημοσιονομικούς συμβιβασμούς και λιγότερο από τις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής. Και τότε η ΚΑΠ μπορεί να χάσει το πιο σημαντικό της χαρακτηριστικό: το «Κ» του Κοινή.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η Ευρώπη. Οι διαπραγματεύσεις για την ΚΑΠ και τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολίτες ανησυχούν περισσότερο για τον πληθωρισμό, τις τιμές και το κόστος ζωής. Και το κόστος των τροφίμων αποτελεί βασικό μέρος αυτής της συζήτησης.
Φθηνότερα τρόφιμα, όμως, δεν σημαίνουν απαραίτητα λιγότερη στήριξη στην παραγωγή. Αντίθετα, μια ανταγωνιστική, παραγωγική και ανθεκτική ευρωπαϊκή γεωργία μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης.
Για την Ευρώπη, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να στηρίξει τους παραγωγούς για ακόμη μία χρονιά. Είναι να αποφασίσει αν θέλει να συνεχίσει να παράγει τα τρόφιμά της και να διατηρήσει μια ισχυρή κτηνοτροφία και αγροτική οικονομία μέσα στα επόμενα χρόνια. Γιατί χωρίς ασφαλή παραγωγή τροφίμων δεν υπάρχει πραγματική διατροφική ασφάλεια. Και χωρίς ισχυρή ευρωπαϊκή γεωργία και κτηνοτροφία, δύσκολα μπορεί να υπάρξει και ισχυρή ευρωπαϊκή αγροδιατροφική αλυσίδα.
Πηγή: copa-cogeca
