Το εμβόλιο της ευλογιάς ξανά στη Βουλή

Related Articles

• Κρίσιμη καμπή για την ελληνική προβατοτροφία
• Νέα παραλλαγή καταρροϊκού πυρετού εντοπίστηκε στην Ολλανδία
• Στη Φινλανδία για πρώτη φορά το εμβόλιο για τη γρίπη των πτηνών σε ανθρώπους

Η πλήρης δημοσιοποίηση επίσημης επιστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία επανήλθε πρόσφατα στην επικαιρότητα, εγείρει σοβαρά ζητήματα δημοκρατικής διαφάνειας και πολιτικής ευθύνης. Όπως καταγγέλλει η βουλευτίνα Λάρισας του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ Ευαγγελία Λιακούλη, το έγγραφο αυτό δεν είχε ποτέ παρουσιαστεί επίσημα ούτε στη Βουλή, ούτε στους κτηνοτρόφους, ούτε στις αρμόδιες Περιφέρειες, παρ' ότι χαρακτήριζε τον εμβολιασμό για την ευλογιά αιγοπροβάτων ως αναγκαίο και υποχρεωτικό.

Η επιστολή είχε αποσταλεί στις 6 Οκτωβρίου 2025 από τον Επίτροπο Υγείας και Ευζωίας των Ζώων της Ε.Ε., Όλιβερ Βάρχεϊ, προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Σε αυτήν επισημαινόταν ότι η επιδημιολογική κατάσταση στην Ελλάδα είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο και ότι τα μέχρι τότε μέτρα της ελληνικής διοίκησης είχαν αποτύχει. Η ευλογιά εξαπλωνόταν για περισσότερο από έναν χρόνο, με πάνω από 285.000 ζώα να έχουν θανατωθεί σε περισσότερες από 1.100 εστίες, γεγονός που κατέτασσε τη χώρα ως αρνητική εξαίρεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Κομισιόν προειδοποιούσε ρητά πως η συνέχιση της άρνησης ή της καθυστέρησης του εμβολιασμού θα οδηγούσε σε σοβαρές κυρώσεις, όπως αυστηρότερους περιορισμούς στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων ζωικής προέλευσης, αλλά και σε ενδεχόμενη ευρωπαϊκή παρέμβαση για κακή διαχείριση της κρίσης.

Παρά τη σοβαρότητα των προειδοποιήσεων, η κυβέρνηση φέρεται να απέκρυψε την επιστολή, να καθυστέρησε επί ενάμιση χρόνο τη σύσταση επιστημονικής επιτροπής και να διατηρούσε δημόσια αρνητική στάση απέναντι στον εμβολιασμό. Αυτό, σύμφωνα με την κ. Λιακούλη, οδήγησε σε σύγχυση, ανασφάλεια και μεγάλες οικονομικές απώλειες για τον κτηνοτροφικό κόσμο, με τα κοπάδια να αφανίζονται και την παραγωγή να καταρρέει.

Για τους λόγους αυτούς, η βουλευτίνα κατέθεσε κατεπείγουσα επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή και διαβίβασε την επιστολή στην Εισαγγελία, ζητώντας ξεκάθαρες απαντήσεις από την κυβέρνηση.

Η επιστολή

Ολιβέρ Βάρχεϊ 
Μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Υγεία και Ευζωία των Ζώων 
Βρυξέλλες, 6 Οκτωβρίου, 2025
Κωνσταντίνο Τσιάρα 
Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων 
Ελληνική Δημοκρατία 

επιστολής σας της 24ης Σεπτεμβρίου – θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας στις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του εμβολιασμού ως μέτρου ελέγχου ενάντια σε αυτήν την νόσο. 

Σύμφωνα με την νομοθεσία της Ε.Ε., κάθε φορά που επιβεβαιώνεται ΕΠΑ σε μια εγκατάσταση, πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς καθυστέρηση μια σειρά υποχρεωτικών μέτρων ελέγχου⁽¹⁾, δηλαδή η εκρίζωση (θανάτωση και υγειονομική ταφή των μολυσμένων κοπαδιών, «stamping-out»), οι περιορισμοί μετακίνησης, η επιτήρηση, η βιοασφάλεια και η καθιέρωση ζωνών περιορισμού. Αν και αυτά τα μέτρα, αν εφαρμοστούν σωστά,θεωρούνται αποτελεσματικά στις περισσότερες επιδημιολογικές συνθήκες, ο εμβολιασμός κατά της ΕΠΑ, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ⁽²⁾, αποτελεί αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο στην τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα. 

Υπάρχουν αδιάσειστες αποδείξεις ότι τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί στην Ελλάδα εδώ και πάνω από έναν χρόνο δεν επαρκούν για να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου-ούτε για να μειώσουν τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν λόγω ΕΠΑ. Η επιδημία της ΕΠΑ στην Ελλάδα συνεχίζεται χωρίς διακοπή εδώ και πάνω από έναν χρόνο,με τον αριθμό των νέων εστιών να αυξάνεται από τον Αύγουστο του 2024. Πάνωαπό285.000 πρόβατα και αίγες έχουν σφαγιαστεί σε πάνω από 1.100 εστίες και με περισσότερες από 400 νέες εστίες τους τελευταίους δύο μήνες (βλ. Παράρτημα Ι). Επιπλέον, η ΕΠΑ συνεχίζει να εξαπλώνεται στις «ελεύθερες περιοχές» της χώρας με τρεις νέες περιφερειακές ενότητες να έχουν πληγεί πρόσφατα. 

Ενόψει των ανωτέρω, ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων εστιών ΕΠΑ, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό ζώων που πρέπει να θανατωθούν. Ο εμβολιασμός με ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, με διασφάλιση επαρκούς εμβολιαστικής κάλυψης και υψηλά επίπεδα ανοσοποίησης σε αρκετά μεγάλες εμβολιαστικές ζώνες θα σταματήσει την κυκλοφορία του ιού και την εμφάνιση νέων εστιών. 

Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική εξειδίκευση υποστηρίζουν περαιτέρω την ανάγκη προσφυγής στον εμβολιασμό στην Ελλάδα αυτήν τη στιγμή.

Αναφορικά με την εμπειρία στο πεδίο, ο τελευταίος εμβολιασμός ενάντια στην ΕΠΑ στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1987-1988 με επιτυχή αποτελέσματα, που οδήγησαν στον τερματισμό της χρήσης εμβολίων για την ΕΠΑ το 1992 ⁽³⁾. Κατά συνέπεια, προκειμένου να ενισχυθεί η ετοιμότητα έναντι της ΕΠΑ, εκπονήθηκε μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των επί του παρόντος διαθέσιμων εμβολίων ΕΠΑ από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) το 2014⁽⁴⁾, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη διαθεσιμότητα και καταλληλότητα του εμβολιασμού υπό ορισμένες συνθήκες. Δοκιμές πεδίου μεγάλης κλίμακας δεν διενεργήθηκαν, καθώς η Επιστημονική Γνώμη της EFSA του 2014 παρέχει στιβαρές επιστημονικές αποδείξεις σε αυτόν τον τομέα. Λαμβάνοντας υπόψη τη διαθέσιμη εμπειρία και επιστήμη, η Ε.Ε. δημιούργησε και διατηρεί ⁽⁵⁾ (στέλεχος   μια τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ που διαθέτει επί του παρόντος το εμβόλιο Jovivac RM65), παραγωγής Jovac (300.000 δόσεις σε φυσικό απόθεμα, παραγγελία επιπλέον1,7εκατομμυρίων δόσεων σε εξέλιξη). Μια νέα διαδικασία δημόσιας προμήθειας βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη για επιπλέον 4.000.000 δόσεις εμβολίων ΕΠΑ με βάση το στέλεχος Bakirkoy, ως εναλλακτική επιλογή για το εγγύς μέλλον ⁽⁶⁾. Οι αποστολές εμβολίων από την τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ της ΕΕ είναι εντελώς δωρεάν και μπορούν να παραδοθούν αποτελεσματικά εντός λίγων εργάσιμων ημερών από το αίτημα. 

Οι υπάρχουσες παρτίδες εμβολίων στην τράπεζα εμβολίων της Ε.Ε. υποβλήθηκαν σε πρόσθετες εργαστηριακές δοκιμές ποιότητας στο Εργαστήριο Αναφοράς της Ε.Ε. (EURL) για τους ιούς Capripox προκειμένου να διασφαλιστεί περαιτέρω η συμμόρφωση με τα πρότυπα όπως η ταυτότητα του ιού του εμβολίου, η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, η απουσία ξένων παραγόντων κ.λπ. Επιπλέον, το EURL έχει διεξαγάγει μελέτες in vivo, κατά τις οποίες τα εμβόλια από την τράπεζα εμβολίων της Ε.Ε. καθώς και άλλα εμβόλια χορηγήθηκαν σε πρόβατα, για να εξακριβωθεί η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές παρενέργειες μετά τον εμβολιασμό. Αντίγραφα των σχετικών εκθέσεων και επιστημονικών στοιχείων έχουν ήδη διαβιβαστεί από τις υπηρεσίες μου στις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές της Ελλάδας, μαζί με ένα πλήρες πακέτο πρόσθετων πληροφοριών από το EURL. Φυσικά, το EURL είναι διαθέσιμο να παράσχει περαιτέρω επιστημονική υποστήριξη αν η Ελλάδα τη χρειαστεί. 

Επιπλέον, η αποστολή εμπειρογνωμόνων της Κτηνιατρικής Ομάδας Εκτακτης Ανάγκης⁽⁷⁾ τον Μάιο του 2025 συνέστησε ρητά και έντονα τον εμβολιασμό μετά της Ε.Ε. (EUVET) από εκτενή εξέταση όλων των σχετικών παραγόντων που σχετίζονται με τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023 και τις σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν. Αυτές αφορούν, για παράδειγμα, τον περιορισμένο αριθμό επίσημων κτηνιάτρων που εμπλέκονται στον έλεγχο της ΕΠΑ, τα κενά που εντοπίστηκαν στη βιοασφάλεια, την πιθανή υποαναφορά υποψίας νόσου, την καθυστερημένη ανίχνευση της νόσου, την πιθανή παράνομη μετακίνηση ζώων, ασαφή τεκμηρίωση για τον τρόπο μετάδοσης στην επικράτεια και τη σχετικά εύκολη εξάπλωση στις νεοπροσβληθείσες περιοχές. 

Θα ήθελα, επίσης, να υπενθυμίσω πως ενόψει της επιταχυνόμενης επιδείνωσης της κατάστασης της ΕΠΑ στην Ελλάδα, που δεν έχει παρατηρηθεί πρόσφατα σε κανένα άλλο κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει την ΕΠΑ, οι μεταφορές μικρών μηρυκαστικών σε άλλες χώρες απαγορεύονται επί του παρόντος από το σύνολο της ελληνικής επικράτειας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Σε περίπτωση που ο εμβολιασμός, φτάνοντας στο απαραίτητο επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης, δεν αναπτυχθεί γρήγορα και η επιδημική κατάσταση δεν βελτιωθεί δραστικά, η Επιτροπή θα χρειαστεί να παρατείνει αυτήν την απαγόρευση, και να επεκτείνει επίσης το πεδίο εφαρμογής της, ώστε να συμπεριλάβει περισσότερα προϊόντα ζωικής προέλευσης που παρουσιάζουν ειδικούς κινδύνους (δηλαδή, ακατέργαστα δέρματα,μη επεξεργασμένο μαλλί και γαλακτοκομικά προϊόντα) προκειμένου να προστατεύσει την υπόλοιπη Ε.Ε. από πιθανές εισβολές της νόσου. 

Θα ήθελα επίσης να τονίσω, πως αν η Ελλάδα δεν διαχειριστεί σωστά την κατάσταση, είναι υποχρέωση της Επιτροπής να διασφαλίσει πως όλα τα απαραίτητα μέτρα έχουν ληφθεί, για την προστασία των άλλων κρατών μελών και για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. 

Θα ήθελα, επίσης, να τονίσω ότι η Επιτροπή θα διερευνήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα προκειμένου να παράσχει οικονομική και τεχνική υποστήριξη στην Ελλάδα, πέραν της προμήθειας των δόσεων εμβολίου, για να διευκολύνει την εφαρμογή μιας επιτυχούς εμβολιαστικής εκστρατείας. 

Αναμένω να λάβω τα σχόλιά σας και παροτρύνω την Ελλάδα να αναθεωρήσει την εκπεφρασμένη στάση της άρνησης εμβολιασμού κατά της ΕΠΑ. 
Με εκτίμηση, 
Ολιβέρ Βάρχεϊ 

1. Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΕ) 2020/687 της 17 Δεκεμβρίου2019συμπληρωματικός στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αναφορικά με τους κανόνες πρόληψης και ελέγχου ορισμένων αναφερόμενων ασθενειών (OJL174, 3.6.2020, σ. 64, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2020/687/oj)

2. Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΕ) 2023/361 της 28 Νοεμβρίου 2022 συμπληρωματικός στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, αναφορικά με τους κανόνες χρήσης συγκεκριμένων κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων για το σκοπό της πρόληψης και του ελέγχου ορισμένων αναφερόμενων ασθενειών (OJ L 52, 20.2.2023, σ. 1-42) ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2023/36/oj

3. Rev.sci.tech.Off.int.Epiz., 2008, 27 (3), 899-905 

4. ttps://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2014.3885 5. https://www.jovaccenter.com/wp-content/uploads/2023/06/Jovivac-En-Leaflet.pdf

6.https://ec.europa.eu/info/fundingenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender- details/764d44e8-3c00-4d96-9433-27ee8eef2235-CN) 7. https://food.ec.europa.eu/document/download/feb26db-6599-425e-b908-79cf7e3d01ce_en?filename=reg-com_ahw_20250521_pres-09.pdf.

Η απάντηση του ΥΠΑΑΤ

Η κυβέρνηση, απαντώντας στις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν, υποστηρίζει σε πλάγιο λόγο ότι η κριτική που ασκείται βασίζεται σε «ανακύκλωση παραπλανητικών αιτιάσεων» και όχι σε πραγματικά δεδομένα, τονίζοντας πως η εθνική στρατηγική για την κτηνοτροφία «βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε πολιτικές εντυπώσεις».

Σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τον κτηνοτροφικό τομέα, η κ. Λιακούλη επιλέγει συνειδητά να επαναφέρει καταγγελίες που χαρακτηρίζονται «ανακριβείς και ήδη απαντημένες», με στόχο –όπως αναφέρεται– τη δημιουργία εντυπώσεων σε ένα ζήτημα που απαιτεί «σοβαρότητα και υπευθυνότητα». Υπενθυμίζεται ότι παρόμοιες αιτιάσεις είχαν τεθεί ήδη από τον Οκτώβριο του 2025, με αναφορά στη λεγόμενη «επιστολή Βάρχελι», και ότι το θέμα είχε συζητηθεί «εκτενώς και θεσμικά» στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, στο πλαίσιο της σχετικής Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου.

Η κυβέρνηση σημειώνει ακόμη ότι ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης έχει απαντήσει με σαφήνεια στην αντιπολίτευση, επισημαίνοντας πως, μετά την επιστολή του Επιτρόπου Όλιβερ Βάρχελι, ο Επίτροπος Χάνσεν δήλωσε δημόσια ότι ο εμβολιασμός αποτελεί «ύστατο μέτρο και όχι βασική στρατηγική». Παρά ταύτα, κατά την κυβερνητική εκτίμηση, η κ. Λιακούλη «επιμένει να αγνοεί» τόσο τις επίσημες απαντήσεις της Πολιτείας όσο και τις τεκμηριωμένες και δημόσια διαθέσιμες θέσεις της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής, είτε επειδή «δεν τις έχει διαβάσει είτε επειδή επιλέγει σκοπίμως να τις παρακάμπτει».

Τέλος, η κυβέρνηση τονίζει ότι η «επαναλαμβανόμενη διασπορά αποσπασματικών και παραπλανητικών πληροφοριών» σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δεν συνιστά πολιτική κριτική αλλά «ανευθυνότητα», υπογραμμίζοντας πως οι κτηνοτρόφοι χρειάζονται «σοβαρές, επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις» και όχι «εύκολα συνθήματα και ψευδαισθήσεις».